دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در تازهترین گزارش سهماهه خود به بررسی وضعیت حقوق بشر و بهویژه وضعیت زنان و دختران در افغانستان پرداخته است.
این گزارش که پوشش زمانی آن از اول اپریل تا پایان جون ۲۰۲۵ است، موارد گسترده نقض حقوق زنان را به ویژه در زمینه آموزش، آزادی بیان، آزادی رفت و آمد و حق کار مستند کرده است.
محدودیت آموزش و محرومیت دختران از تحصیل
بر اساس این گزارش، مقامات اداره حاکم طالبان همچنان مانع آموزش دختران بالاتر از صنف ششم هستند. در ۲۷ اپریل، اداره امتحانات طالبان برنامه برگزاری آزمون ورودی دانشگاهها (کانکور) را از ۲۸ جون تا ۱۱ جولای اعلام کرد، اما در این اطلاعیه هیچ اشارهای به حق شرکت دختران و زنان نشده است.
شدت گرفتن نظارت بر حجاب و محدودیت آزادی رفت و آمد
یوناما گزارش داده است که مقامات طالبان در این مدت بر نظارت و اجرای دستور حجاب زنان شدت بخشیدهاند. در هرات، زنان به دلیل عدم پوشیدن چادرنماز از ورود به بازار و استفاده از وسایل نقلیه عمومی منع شدهاند و برخی به مدت چندین روز بازداشت شده و تنها پس از آوردن چادرنماز توسط اقاربشان آزاد شدهاند. در ارزگان و سایر ولایات نیز موارد بازداشت زنانی که به جای برقع تنها حجاب پوشیده بودند، ثبت شده است.
امربالمعروف و نهی از منکر طالبان به صورت سیستماتیک به زنان دستور دادهاند که بدون محرم حتی اجازه استفاده از وسایل نقلیه و سفر ندارند. در کندهار، فرمانی صادر شده است که کارمندان زن حوزه سلامت باید هنگام کار همراه با محرم باشند و حتی برای این منظور کارت شناسایی خاصی صادر شده است.
محرومیت از دسترسی به اماکن عمومی و تفریحی
زنان از دسترسی به پارکها، باغها، ورزشگاهها و حمامهای عمومی محروم شدهاند. برای نمونه، در ولایت غور، پولیس طالبان خانوادههایی را مجبور به ترک یک ساحه تفریحی کردند و به آنها هشدار دادند که بدون محرم اجازه حضور ندارند. در هرات نیز زنان و دختران تنها اجازه ورود به برخی مناطق تفریحی را داشتند و گروههای خانوادگی مردانه آزاد بودند.
ممانعت از حق کار و سرکوب فعالیتهای زنان
یوناما گزارش کرده است که باوجود تأکید اسلام بر حق زنان به کار و کارآفرینی، طالبان موانع جدی ایجاد کردهاند. در جریان این دوره، فعالیت سالونهای زنانه ممنوع شده و شماری از زنان به دلیل اداره مخفیانه سالونها بازداشت و پس از تعهد به عدم تکرار، آزاد شدهاند.
همچنین، کارمندان زن بخش صحت موظف شدهاند که در هنگام انجام وظیفه، همراه با محرم باشند که روند دریافت کارت شناسایی محرم پیچیده و طولانی است. تعدادی از کارمندان زن سازمانهای بینالمللی نیز به دلیل فعالیتهایشان با تهدیدهای جدی مواجه شدهاند.
قضایای مرتبط با حقوق زنان در محاکم طالبان
اداره محاکم طالبان اعلام کرده است که از اول جنوری تا ۲۹ مارچ ۲۰۲۵، بیش از ۶۵۱۶ پرونده مرتبط به حقوق زنان را بررسی کرده است که شامل ۱۳۳۲ پرونده حقوق ارث و مالکیت و ۲۶۰۲ پرونده ثبت سند مالکیت به نام زنان بوده است. با این حال، جزئیات نحوه رسیدگی و کیفیت این پروندهها در دسترس نیست.
ثبت موارد خشونت مبتنی بر جنسیت و ازدواجهای اجباری
یوناما همچنین ثبت کرده است که در این دوره، پروندههای خشونت مبتنی بر جنسیت علیه زنان و دختران از جمله مواردی که مقامات طالبان متهم به اجرای ازدواجهای اجباری شدهاند، وجود دارد. فرمان رهبر طالبان مورخ ۳ دسامبر ۲۰۲۱ ازدواج اجباری را منع کرده اما همچنان گزارشهایی از نقض این فرمان ثبت شده است.